Specifieke chromosoomafwijkingen

Datum laatste herziening: 29-09-06

Acute myeloïde leukemie (AML)

Myelodysplasie (MDS)

Chronisch myeloïde leukemie (CML)

Acute lymfatische leukemie (ALL)

Non Hodgkin lymfomen

Verwante pagina's

Acute myeloïde leukemie (AML)

De meest voorkomende en karakteristieke structurele afwijkingen staan in tabel 1 beschreven. Hiernaast komen vooral bij secundaire AML, ook numerieke afwijkingen voor zoals -5, -7 en +8.

ChromosoomdefectBetrokken genenFAB-typeRemissiekansRemissieduur
inv(3)(q21q26)
t(3;3)(q21;q26)
ins(3;3)(q26;q21q26)
Ribophorin
(3q21)
EVII (3q26)
M1, M4, M6laagkort
t(8;21)(q22;q22)ETO (8q22)
AML1 (21q22)
M2, M4hoogvariabel
11q23
t(6;11)(q27;q23)
t(9;11)(p22;q23)
t(11;19)(q23;p13)
MLL (11q23)
AF6 (6q27)
AF9 (9p22)
ELL (19p13)
M4, M5
M4, M5, vooral M5a
M4, m5
variabelvariabel
t(15;17)(q22;q11-12)*PML (15q21)
RARα (17q21)
M3hooglang
inv(16)(p13q22)
t(16;16)(p13;q22)
del(16)(q22)
MYH11 (16p13)
CBFβ (16q22)
M2, M4, vooral M4eohooglang
* Specifieke afwijking die voorkomt in bijna 100% van alle AML-M3.

Tabel 1. Karakteristieke chromosoomafwijkingen in AML

Myelodysplasie (MDS)

ChromosoomdefectFrequentie (%)
- 55 - 10
del(5q)30
- 720 - 25
del(7q)5 - 10
+ 820
del(20q)5 - 10
+ 215 - 10
- Y5 - 10

Tabel 2. Karakteristieke chromosoomafwijkingen in MDS

Prognose

Chronisch myeloïde leukemie (CML)

1. Karyotypering
1. Fluorescentie in situ hybridisatie (FISH) voor analyse van fusie tussen breakpoint cluster regio (bcr) en Abelson murine leukemia virus gen (abl)

Het philadelphia (Ph) chromosoom kan ontstaan als gevolg van:

  1. Standaard translokatie t(9;22)(q34;q11): > 90%
  2. Variante translokatie (o.a. als gevolg van translokaties tussen de chromosomen 9, 22 en één of meerdere andere chromosomen): 5 - 10%
  3. Gemaskeerde t(9;22), waarbij bcr en abl fusie alleen waarneembaar is op moleculair niveau: 2 - 5%

In 10 - 15% van de patiënten met een bcr/abl fusie wordt tevens een kleine deletie van de q-arm van het derivaat chromosoom 9 waargenomen met FISH. In verschillende publicaties wordt geconcludeerd dat deze groep een slechtere prognose heeft.

Philadelphia chromosoom negatieve CML
De ook met FISH of RT-PCR bewezen negatieve groep heeft een slechtere prognose dan de klassieke CML. Vaak zijn in deze groep andere chromosomale afwijkingen: +8, -7, +21, -4, iso(17q). Ziektebeeld staat dichter bij CMMol dan bij CML.

Blastencrise CML
Transformatie naar een blastencrise gaat vaak gepaard met het ontstaan van additionele chromosomale afwijkingen: trisomie 8; trisomie 19; isochromosoom 17q; tweede Ph chromosoom. Deze afwijkingen zijn vaak eerder in bloed dan beenmerg aantoonbaar.

Acute lymfatische leukemie (ALL)

ChromosoomdefectBetrokken genenImmunofenotype
t(1;19)(q23;p13)PBX1(1q23)
E2A(19p13)
Pre-B
t(8;14)(q24;q32)

t(2;8)(p12;q24)
t(8;22)(q24;q11)
MYC(8q24)
IgH(14q32)
Igκ(2p12)
Igλ(22q11)
B cel
t(4;11)(q21;q23)AF4(4q21)
MLL(11q23)
B-precursor
del(6q)?B of T lineage
t(9;22)(q34;q11)ABL(9q34)
BCR(22q11)
Pre-B, vooral bij volwassenen
11q23
t(11;19)(q23;p13)
MLL(11q23)
ENL(19p13)
B-precursor
t(12;21)(p13;q22)TEL(12p13)
AML1(21q22)
B-precursor en pre-B, vooral bij kinderen
Hyperdiploid (≥ 47 chr.)   Pre-B

Tabel 3. Karakteristieke chromosoomafwijkingen in ALL

Non Hodgkin lymfomen

t(2;5)(p23;q35)ALK(2p23)
NPM(5q35)
CD30+, ALK+
Anaplastisch grootcellig lymfoom
t(2;8)(p12;q24)*

t(8;14)(q24;q32)*
t(8;22)(q24;q11)*
Igκ(2p12)
MYC(8q24)
IgH(14q32)
Igλ(22q11)
Burkitt’s lymfoom
t(11;14)(q13;q32)BCL1(11q13)
IgH(14q32)
Mantelcel lymfoomMyeloom (10%)
t(11;18)(q21;q21)?MALT
14q11TCRα/δT-NHL
14q32IgHVariabele B-NHL
Ziekte van Hodgkin
Myeloom
t(14;18)(q32;q21)IgH(14q32)
BCL2(18q21)
Folliculair lymfoom (90%)
Diffuus grootcellig lymfoom (20%)
* In bijna 100% van alle Burkitt's lymfomen komt één van deze afwijkingen voor.

Tabel 4. Karakteristieke chromosoomafwijkingen in NHL en Myeloom

ChromosoomdefectBetrokken genenFenotype
14q11TCRα/δT-PLL
14q32TCR-1  
del(11)(q22-23)ATM  
t(X;14)(q28;q11)MTCP-1  
chr. 8 afwijkingen    

Tabel 5. Karakteristieke chromosoomafwijkingen bij T-PLL

Chromosoomdefect
17p deletie (p53-gen)
11q deletie (ATM-gen)
trisomie 12
13q deletie

Tabel 6. Karakteristieke chromosoomafwijkingen bij CLL


VERWANTE PAGINA'S:
- Performancestatus W.H.O. / Karnofsky-index
- Pathologisch onderzoek beenmergbiopten
- Pathologisch onderzoek van maligne lymfomen
- Cytogenetisch onderzoek
- Enkele veelgebruikte monoclonale antistoffen (CD-nummers)

Printerversie PrinterversieMail deze pagina Mail deze pagina


© LUMC  |   Disclaimer